Birleşik Metal-İş ve TTB'den ortak çağrı: Sıcakta çalışmaya karşı yasal koruma şart

Melis Eda ERCAN

Aşırı sıcaklarda çalışmaya karşı önlemler tüm dünyada tartışılırken emekçiler ısı stresi ile risk altında. Birleşik Metal İşçileri Sendikası ve Türk Tabipleri Birliği tarafından dün gerçekleştirilen basın açıklamasında yaz aylarında artan mesleki ısı stresinin milyonlarca işçinin yaşamını tehdit ettiği ifade edildi.

Açık alanda çalışanlar, yeterli iklimlendirme ve havalandırma sistemi bulunmayan fabrika, atölye, ofis vb. kapalı alanlarda, yeraltı işyerlerinde veya üretim sürecinin yüksek ısı açığa çıkardığı işlerde çalışan işçiler ağır risk altındaki gruplar olarak sıralandı. Artan ısı stresinin uzun dönemde kronik hastalıklara yol açtığı ve dikkati azaltarak iş kazalarına neden olduğu belirtildi.

"İŞÇİLERİN SAĞLIĞI VE YAŞAMI HİÇE SAYILIYOR"

Birleşik Metal-İş Genel Başkanı Özkan Atar, “Her yaz aynı manzarayla karşı karşıya kalıyoruz. İklimlendirmesi olmayan metal fabrikalarında, makinelerin ve fırınların etkisiyle sıcaklığın 40-45 dereceye ulaşabildiği atölyelerde işçiler çalıştırılıyor.

Haddehanelerde, dökümhanelerde ve ergitme tesislerinde çalışan işçiler, inşaat işçileri, belediyelerin park ve bahçe işçileri, kuryeler, posta dağıtıcıları, tarım işçileri ve daha birçok emekçi aşırı sıcak altında çalışmaya devam ediyor. Bu tablo, işçilerin sağlığının ve yaşamının hiçe sayıldığını açıkça göstermektedir” dedi. Ayrıca, ülkede resmi kurumların sıcaklığa bağlı iş kazaları ve ölümlere ilişkin düzenli veri paylaşmadığının altı çizildi.

"MEVZUATTAKİ EKSİKLİK İŞVERENİ DEĞİL İŞÇİYİ CEZALANDIRIYOR"

Atar, ülkede işçileri mesleki ısı stresine karşı koruyan, somut sınırlar getiren özel bir yasal düzenlemenin bulunmadığını ve bu yasal boşluğun, işyerlerinde sıcaklık ölçümlerinin ve denetimlerin etkin biçimde yapılmamasıyla daha da derinleştiğini söyledi. Atar “Mevzuattaki bu eksiklik uygulamada işverenden çok işçiyi cezalandıran bir tablo ortaya çıkarmaktadır. Aşırı sıcak koşulları, işçi sağlığı ve iş güvenliği bakımından “ciddi ve yakın tehlike” olarak açık biçimde tanımlanmalı; çalışanların bu durumlarda çalışmaktan kaçınma hakkını ücretlerinde ve diğer haklarında herhangi bir kayıp yaşamadan kullanabilmeleri yasal güvence altına alınmalıdır” diyerek işçilerin, sağlıklarını ve yaşamlarını tehlikeye atan koşullarda çalışmaya zorlanmaması gerektiğini belirtti.

Türk Tabipleri Birliği (TTB) Merkez Konseyi Üyesi Ertuğrul Oruç da “Aşırı sıcaklıkların işçilere etkisini uzun döneme yayılmış olarak görüyoruz. Uzun süre yüksek sıcağa maruz kaldıkları takdirde böbrek yetmezliği, akciğer yetmezliği ve mesleki kanserler başta olmak üzere birçok hastalığa karşı daha kırılgan hale geliyorlar. Sorun sadece sıcağa maruz kalmak değil. Nem, çalışma kıyafetlerinin kalınlığı, işyerinin kendi iç mekanizması da önemli“ dedi.

İŞÇİLER VE İŞYERİ HEKİMLERİ ÖRGÜTLENMELİ

Oruç, işçilerin aşırı sıcaklardan korunmasının yalnızca tıbbi boyutu olmadığını örgütlenme ve mücadele boyutunun da olduğuna dikkat çekti. Oruç, “Türk Tabipleri Birliği olarak meseleyi sistem sorunu olarak görüyoruz. Patronlara yaptırımlar getirilmeli.

İşçilerin sendikalarda örgütlenmesi elzem. Ayrıca Oruç, işyeri hekimlerinin işyerinde sağlık gözetimini sağlamakla görevli olduğunu fakat işverenin dediklerinin dışına çıkamadığını ifade etti. İşyeri hekimlerine de örgütlenme çağrısı yaptı.

İstanbul Tabip Odası’ndan Nazmi Algan da işyeri hekimlerinin OSGB ve işveren arasında sıkıştığını ifade etti.

“İŞÇİLERİN HAYATI ERTELENEMEZ”

“Hiçbir işçi ekmeğini kazanırken yaşamını riske atmak zorunda değildir. Güvenli ve sağlıklı çalışma koşulları ertelenemez; yaşamı koruyacak düzenlemeler derhal hayata geçirilmelidir. İşçilerin hayatı ertelenemez” denilen açıklamada talepler şöyle sıralandı:

>> İşkollarının, yapılan işin ve çalışma ortamının özellikleri dikkate alınarak bilimsel ölçütlere dayalı azami ısı maruziyeti sınırları belirlenmelidir
>> İşçilerin çalışmaktan kaçınma hakkını haklarında herhangi bir kayıp yaşamadan kullanabilmeleri yasal güvence altına alınmalıdır.
>> İşverenlere; gölgelik alanlar ve serinleme noktaları oluşturma, ücretsiz ve kolay erişilebilir içme suyu ile gerektiğinde uygun sıvı desteği sağlama, ısı kaynaklarını yalıtma, uygun iklimlendirme ve havalandırma sistemlerini kurma yükümlülüğü getirilmelidir.
>> Aşırı sıcak dönemlerde çalışma süreleri ve saatleri yeniden düzenlenmelidir.
>> Isı stresine ilişkin bütün yasal düzenlemelerin hazırlanması, uygulanması, denetlenmesi ve güncellenmesi süreçlerine işçi sendikaları, ilgili meslek odaları ve bilimsel kuruluşların etkin doğrudan katılımı sağlanmalıdır.
>> İşyerlerinde yürütülen risk değerlendirmeleri, ısı maruziyetinin farklı işçi grupları üzerindeki etkilerini kapsayacak biçimde hazırlanmalıdır.
>> Her işyerinde ve çalışma ortamında uygulanacak azami ısı maruziyeti sınırlarının aşılması halinde hangi önlemlerin, hangi sırayla ve kimler tarafından uygulanacağı; çalışmanın hangi koşullarda durdurulacağı ve yeniden başlatılacağı önceden belirlenmelidir. 
>> Isı stresinin işçilerin sağlığı, güvenliği ve çalışma yaşamı üzerindeki etkilerine ilişkin veri toplama mekanizmaları oluşturulmalı ve bu veriler kamuoyuyla paylaşılmalıdır.
>> İşyeri sağlık birimleri ve revirler, aşırı sıcakların neden olduğu akut sağlık sorunlarına müdahale edebilecek personel, ekipman ve acil müdahale protokolleriyle güçlendirilmelidir.
>> Yüksek sıcaklıklara sürekli veya tekrarlayan biçimde maruz kalan işçilerin, maruziyetin niteliğine göre daha sık olmak üzere en geç altı ayda bir düzenli sağlık gözetimleri yapılmalıdır.