Kadınları yargılayan, şeriatı aklayan düzen

Bir hukuk devletinde suçun ölçüsü kişiye göre değişmez. Şayet aynı fiile farklı hukuk uygulanıyorsa ortada hukuk değil, siyasal tercih vardır. Siyasal iktidar bazen ne yaptığıyla değil, neyi görmezden geldiğiyle kendini ele verir. Çoktandır Türkiye’de hukuk, adalet dağıtan bir terazi olmaktan çok siyasal iktidarın dünya görüşünü taşıyan bir pusulaya dönüşmüş durumda. Malûm olduğu üzere, bu pusula pek çok konuda aynı yönü gösteriyor. Ancak söz konusu kadınlar olduğunda yönünü hiç şaşırmıyor.

Kadınlar konuşursa suç, kadınlar itaat etsin diyenler konuşursa ifade özgürlüğü…

Son günlerde peş peşe yaşanan olaylar bu gerçeği bütün çıplaklığıyla ortaya koyuyor. Fatma Soydaş sosyal medya paylaşımları gerekçe gösterilerek Türk Ceza Yasası’nın 216/3. maddesi kapsamında tutuklanıyor. Bennu Gerede hakkında bir programdaki açıklamaları nedeniyle “müstehcenlik” soruşturması başlatılıyor ve yurtdışına çıkış yasağı veriliyor. Nesibe Yıldırım ise dinin istismarını ve ataerkil yorumlarını eleştiren paylaşımları nedeniyle hedef gösteriliyor ve tehdit ediliyor. Farklı isimler, farklı dosyalar… Ancak aynı zihniyet.

Kadın konuştuğunda, kendi bedeni üzerinde söz söylediğinde ya da kendisine biçilen toplumsal rolün dışına çıktığında siyasal iktidar bütün refleksleriyle harekete geçiyor. Soruşturmalar açılıyor, adli kontrol tedbirleri uygulanıyor, tutuklamalar geliyor. Hukuk, kadınları koruyan bir güvence olmaktan çıkarılıp onları hizaya sokmanın aracına dönüştürülüyor.

Oysa aynı siyasal iktidar, kadınların çalışma hakkını hedef alan, laik Cumhuriyet’i açıkça karşısına alan söylemler söz konusu olduğunda bambaşka bir tutum sergiliyor.

Mayıs 2026’da Kızılay Kayseri Şube Başkanı Cafer Beydilli’nin sosyal medya hesabından paylaştığı “Evde kalsın kızlar ne olur Reis” başlıklı video bunun en çarpıcı örneklerinden biri oldu. Videoda kadınların çalışmasının dinen uygun olmadığı ileri sürülüyor, kadınlar kamusal yaşamdan dışlanmaya çalışılıyor, laik Cumhuriyet’in eşit yurttaşlık anlayışı açıkça hedef alınıyordu.

Laiklik Meclisi bu paylaşım nedeniyle suç duyurusunda bulundu. Başvuruda anayasal düzenin hedef alındığı, halkın kin ve düşmanlığa tahrik edildiği ve görevin kötüye kullanıldığı belirtildi. Ancak Kayseri Cumhuriyet Başsavcılığı kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi. Daha da vahimi, kararın gerekçesinde bu paylaşımın düşünce ve ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi ve “meşru amaç” taşıdığı ifade edildi.

Savcılığın verdiği kovuşturmaya yer olmadığı kararı yalnızca bir dosyanın kapanması değil, o karar, kadınların eve kapatılmasını isteyen zihniyete devlet mührü vurulmasıdır. Hukuk bazen susarak da konuşur. Kuşkusuz, bu dosyada savcılığın sessizliği, sayfalar dolusu gerekçeden daha yüksek ses çıkardı. 

Asıl hukuksuzluk tam da burada başlıyor.

Eğer gerçekten ölçü ifade özgürlüğü olsaydı, kadınların sosyal medya paylaşımları nedeniyle tutuklanması nasıl açıklanabilirdi? Kadınların sözleri cezalandırılırken, kadınları eve kapatmayı ve onları ikinci sınıf yurttaş konumuna iten çağrılar hangi hukuk anlayışıyla ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmektedir?

Sorun ifade özgürlüğü değildir.

Sorun müstehcenlik de değildir.

Sorun, siyasal iktidarın hangi sözün korunmaya değer, hangi sözün cezalandırılmaya layık olduğuna ideolojik ölçütlerle karar vermesidir.

LAİKLİĞİN TASFİYESİ KADINLARDAN BAŞLIYOR

Kadınların yaşam tarzı yargı eliyle denetlenirken, şeriat propagandası ifade özgürlüğü kisvesi altında korunmaktadır. Hukukun terazisi şaşmamış, bilerek eğilmiştir.

Çünkü mesele birkaç soruşturma ya da birkaç adli işlem değildir. Mesele, kadınların nasıl yaşayacağına siyasal iktidarın karar vermeye başlamasıdır. Ne giyeceklerine, nasıl konuşacaklarına, bedenleri hakkında ne söyleyeceklerine, hatta çalışıp çalışmayacaklarına kadar uzanan bu müdahale, bireysel özgürlüklere yönelik sıradan bir ihlal değil, laik yaşamın sistemli biçimde tasfiye edilmesidir. Laiklik zayıfladığında ilk hedef kadınlar olur. Çünkü kadın bedeni, gerici siyasetin üzerinde egemenlik kurmak istediği ilk alandır.

Rosa Luxemburg’un “Özgürlük, her zaman farklı düşünenin özgürlüğüdür.” sözü bugün yeniden hatırlanmalıdır. Kadınların düşüncelerini cezalandırıp şeriat çağrılarını ifade özgürlüğü sayan bir düzen ise ne hukuku savunmaktadır ne de özgürlüğü! 

Bugün yaşananlar münferit değildir. Fatma Soydaş’ın tutuklanması, Bennu Gerede hakkında başlatılan soruşturma, Nesibe Yıldırım’ın hedef gösterilmesi ve Cafer Beydilli hakkında verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararı aynı fotoğrafın parçalarıdır. Bir yanda kadınlara sopa gösteren bir devlet, diğer yanda kadınları eve kapatmayı savunan gericilere hukuk kalkanı açan bir devlet…

Savunmamız gereken yalnızca birkaç kadının hakkı değildir. Savunmamız gereken Cumhuriyet’in laik karakteri, hukukun evrenselliği ve eşit yurttaşlık ilkesidir. Çünkü laikliği kaybeden toplumlar yalnızca bir anayasal ilkeyi değil; aklı, bilimi, özgürlüğü ve geleceği de kaybeder. Cumhuriyet, kadınların sustuğu yerde değil; kadınların eşit ve özgür yurttaşlar olarak konuşabildiği yerde yaşar.